Công nghệ

Những năm gần đây, nghề nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh chịu nhiều tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, giá bán thấp dần và chi phí sản xuất cao. Gia tăng diện tích nuôi tôm siêu thâm canh dẫn đến không bền vững về môi trường vì thiếu những giải pháp hữu hiệu giảm phát thải.

Hiện nay, hầu hết những ao nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh thường xuyên thay nước, không đầu tư đầy đủ các hệ thống xử lý chất thải rắn và thải lỏng. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường xung quanh và phát tán mầm bệnh (EHP, đốm trắng, TPD (đục thủy tinh), AHPND). Thay nước và xả thải đã dẫn đến thiếu an toàn sinh học và lây lan mầm bệnh cho những ao nuôi khác là không thể tránh khỏi.

Để phát triển bền vững nghề nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh, các cơ quan chức năng và người nuôi cùng đồng hành đang tìm kiếm những giải pháp để giảm phát thải và bền vững năng suất. Sản phẩm tôm nuôi Cà Mau gắn liền với thị trường toàn cầu. Vì vậy, việc thay đổi giải pháp nuôi tôm siêu thâm canh với mục tiêu là bền vững, giảm chi phí sản xuất và đáp ứng yêu cầu của thị trường trong và ngoài nước. Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau và Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau đã phê duyệt cho Công ty TNHH Khoa học Nuôi trồng Thủy sản và Môi trường SAEN thực hiện dự án thử nghiệm: “xây dựng quy trình nuôi tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei) thương phẩm siêu thâm canh 03 giai đoạn bằng công nghệ tuần hoàn ít thay nước và an toàn sinh học“ do Tiến sĩ Nguyễn Nhứt làm chủ nhiệm. Dự án đã thực hiện thành công với những mục tiêu đặt ra, sẽ đóng góp cho Cà Mau nói riêng và ĐBSCL nói chung một phương thức sản xuất mới, khả thi và triển vọng phát triển trong tương lai.

Kỹ thuật thi công: Quy trình nuôi tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei) siêu thâm canh 03 giai đoạn bằng công nghệ tuần hoàn ít thay nước an toàn sinh học chi phí sản xuất, tỷ suất lợi nhuận tương đối cao và thời gian hòa vốn đầu tư nhanh, tôm nuôi đạt chất lượng cao, ít bị tác động của sự rủi ro khi ứng dụng kỹ thuật nuôi nêu trên.

Công nghệ tuần hoàn dinh dưỡng nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh không thay nước và không xả thải đã xây dựng thành công ở qui sản xuất tại Cà Mau, đã qua 04 lần thử nghiệm đạt được những kết quả:
- Chất lượng nước: sự kết hợp hoàn hảo các đối tương nuôi tôm, cá rô phi, cá đối, rong mền và rong câu theo thứ tự của dòng dinh dưỡng tạo ra đã khép kín vòng tuần hoàn nước trong suốt vụ nuôi đã duy trì chất lượng nước nước đạt tối ưu cho tôm và động vật nuôi thích ứng phát triển. 
- Tỷ lệ sống và tăng trưởng tôm nuôi: tỷ lệ sống của tôm nuôi từ giai đoạn được xác định cụ thể qua từng đợt nuôi thử nghiệm. Tỷ lệ sống cộng gộp cuối vụ dao động từ 80,3-84,6% và trung bình 81,7 % ± 2. Tốc độ tăng trưởng tôm nuôi dao động 0,2 – 0,4 g/ngày với trung bình là 0,3g/ngày ± 0,1.
- Năng suất tôm nuôi và hệ số chuyển đổi thức ăn: năng suất tôm nuôi cuối cùng của mỗi đợt dao động từ 56,3 – 61,5 tấn/ha/vụ và trung bình 58,9 tấn/ha/vụ ± 2,4. Hệ số chuyển đổi thức ăn cộng gộp toàn vụ của các đợt sản xuất thử nghiệm đạt 1,1.
- Chi phí sản xuất và tỷ suất lợi nhuận: Qua tính toán thống kê cho thấy trung bình chi phí cố định cho 1 kg tôm sản xuất là 171,619 đ/kg tôm. Để sản xuất 1 kg tôm chi phí nuôi được tính trung bình là 62.404 ± 2.711 đồng/kg tôm sản xuất. Tỷ suất lợi nhuận của vụ nuôi đạt 1,1 ± 0,3. Thời gian hòa vốn của hệ thống nuôi đầu tư là 0,5 ± 0,1 năm.
- An toàn sinh học và tác động đến môi trường:  hệ thống nuôi đã 4 lần thử nghiệm trên 02 hộ nuôi chưa xuất hiện các bệnh do virus, vi khuẩn và 3 đợt thả nuôi sạch bệnh EHP trên tôm được xác định, riêng 1 đợt thứ 4 cuối vụ phát hiện bệnh EHP trong tôm. Từ đó cho thấy tính an toàn sinh học của hệ thống được đánh giá cao. Hệ thống nuôi tuần hoàn dinh dưỡng không xả thải trong suốt quá trình nuôi được chứng minh trong suốt 4 đợt sản xuất đáp ứng với biến đổi khí hậu và tiếp cận theo kinh tế tuần hoàn trong nuôi tôm một cách bền vững.
- Khả năng ứng dụng: Hệ thống tuần hoàn dinh dưỡng đa loài được xây dựng trên nền tảng cấu trúc hệ thống nuôi tôm theo phương pháp thay nước ở Cà mau, khi sửa đổi có tính thích ứng khá cao. 
- Trong mô hình RAS-IMTA đã thiết lập nhiều hàm số dự đoán liên quan về tăng trưởng, chất lượng nước, và sức tải thuận lợi cho việc lập trình và tạo điều khiển IoT trong hệ thống.

Tổ chức và cá nhân trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản.

- Thời gian hoàn vốn dự kiến: 12 tháng
- Khả năng giảm chi phí vận hành/nguyên liệu: 
Xây dựng quy trình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh 03 giai đoạn ứng dụng công nghệ tuần hoàn sẽ là bước đi quan trọng cho ngành tôm Việt Nam giúp hạn chế rủi ro dịch bệnh, tăng năng suất, giảm chi phí, tăng lợi nhuận, và giảm thiểu tác động đến môi trường.

Hệ thống ao ương giai đoạn 1 được thiết kế chuẩn với các điều kiện thuận lợi, đảm bảo an toàn sinh học, hạn chế tối đa dịch bệnh chết sớm (khá phổ biến trên tôm thẻ). Việc ương tôm ở mật độ cao cũng hạn chế được đáng kể thức ăn trong giai đoạn đầu, vì vậy sẽ góp phần giảm chi phí sản xuất và ô nhiễm môi trường. Cách thiết kế ao cho nhiều giai đoạn khác nhau sẽ rút ngắn được chu kỳ, tăng số vụ/năm. 

Các ao nuôi được đầu tư cơ sở vật chất đầy đủ, ứng dụng công nghệ tuần hoàn nuôi không thay nước hoặc ít thay nước đã làm giảm tối đa ô nhiễm môi trường, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên nước, hiệu quả kinh tế cao, góp phần nâng cao chất lượng và giá trị thương hiệu tôm Việt. Không sử dụng các sản phẩm đầu vào có tính chất độc hại (kháng sinh, hóa chất) nên vấn đề ảnh hưởng đối với môi trường là không đáng kể, sản phẩm đạt các tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh thực phẩm, đủ điều kiện xuất khẩu vào các thị trường có yêu cầu cao. 

Trong điều kiện nghề nuôi tôm đang gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu toàn cầu, hiện tượng thời tiết cực đoan, tình hình dịch bệnh có chiều hướng gia tăng, môi trường ô nhiễm và việc lạm dụng thuốc kháng sinh, hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật,…Việc bố trí hợp lý kết cấu các hạng mục trên một diện tích và khai thác được tối đa hiệu quả về không gian và thời gian để tăng được sản lượng trên cùng diện tích nuôi và tiết kiệm chi phí, công lao động là một trong những ưu thế của quy trình, hạn chế được khai thác nguồn tài nguyên không hiệu quả. 

Góp phần tạo nguồn nguyên liệu chủ động cho lĩnh vực chế biến xuất khẩu và các ngành dịch vụ khác liên quan đến thủy sản phát triển.

Chi phí đào tạo có phí