Công nghệ

1. Sơ lược về Đông trùng hạ thảo

Cordyceps là loài nấm chuyên sống kí sinh trên một loài ấu trùng buớm thuộc chi Hepialus. Tuy nhiên theo các nghiên cứu công bố hiện nay thì Cordyceps còn được phát hiện sống kí sinh trên nhiều loài côn trùng khác và ấu trùng của chúng (Zhou và ctv, 2009). Tên gọi “đông trùng hạ thảo” là xuất phát từ quan sát thực tế khi thấy vào mùa đông, sợi nấm chỉ phát triển trong cơ thể sâu, đến mùa hè, quả thể nấm hình thành, mọc ra ngoài và nhô lên khỏi mặt đất trông giống như một loài thảo mộc (Nguyễn Lân Dũng, 2010).

Các phân tích hoá học cho thấy trong sinh khối của ĐTHT chứa tới 25 – 32% chất protid và 17 acid amin khác nhau, khi thủy phân bởi các enzyme trong cơ thể ngƣời sẽ cho nhiều acid amin như: glutamic, prolin, histidin, valin, oxyvalin, arginin, phenyllalanin và analin; có nhiều nguyên tố vi lƣợng: Al, Si, K, Na… (Nguyễn Lân Dũng, 2010). ĐTHT có các polyamines gồm: 1, 3 – diamino propan, cadaverin, spermidin, homospermidin và purtescin. Trong ĐTHT có chứa nucleotides và nucleosides gồm: adenine, adenosine, uracil, uridine, guanine, guanosine, thymine, deoxyuridin và cordycepin. ĐTHT có tới 8,4% chất lipid gồm 28 loại acid béo khác nhau, trong đó acid béo no chiếm 13%, acid béo không no chiếm 82,2%, chất dẫn xuất của chúng và các acid hữu cơ khác nhƣ oleic, linoleic, palmitic, acid stearic. Sterols gồm các loại: ergosterol, delta – 3 ergoterol, ergosterol peroxidee, 3 – sistosterol, daucosterol và campasterol. ĐTHT chứa nhiều loại vitamin (trong 100 g ĐTHT có 0,12 g vitamin B12; 29,19 mg vitamin A; 116,03 mg vitamin C, ngoài ra còn có vitamin B2 (riboflavin), vitamin E, vitamin K…) (Đái Duy Ban và Lưu Tham Mưu, 2009; Phạm Xuân Sinh, 2012). Theo Leung và ctv (2006), trong 1 g ĐTHT khô chứa 654,6 µg carbonhydrat. Quan trọng hơn, ĐTHT có nhiều chất hoạt động sinh học mà các nhà khoa học đang dần phát hiện ra nhờ các tiến bộ của ngành hóa học các hợp chất tự nhiên. Nhiều hoạt chất này có giá trị dược liệu cao. Trong đó phải kể đến acid cordiceptic, cordycepin, adenosine, hydroxyethyl – adenosine, militarin, ergosterol, myriocin, nhóm hoạt chất HEAA (Yu và ctv, 2004).

Hiên nay, các nghiên cứu phổ biến về chi Cordyceps phổ biến nhất là Cordyceps sinensis và Cordyceps militaris. Trong đó, ở Việt Nam thì loài Cordyceps militaris đã được nghiên cứu, thương mại hóa rộng rãi và đa dạng các loại sản phẩm như: quả thể tươi, quả thể sấy thăng hoa, dạng viên nén, dạng trà túi lọc, đông trùng ngâm rươu, mật ong...

Đông trùng hạ thảo có nhiều công dụng như: Bổ phế thận, ích nguyên khí dùng cho người bị suy nhược, mộng di hoạt tinh, liệt dương, xuất tinh sớm. Giúp ăn ngon, ngủ ngon giấc, da hồng hào, nâng cao sức khỏe thể chất, giảm các triệu chứng mệt mỏi, chống lõa hóa, chống viêm nhiễm. Tăng cường hệ miễn dịch, giảm mỡ máu, giảm lượng cholesterol và lipo-protein, điều hòa hệ tuần hoàn máu, chống lại các yếu tố gây ưng thư, hổ trợ cải thiện bệnh tiểu đường.

Quy trình để nuôi trồng Đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris cũng khá đơn giản và đã được triển khai trên toàn Việt Nam. Tuy nhiên, tùy thuộc vào điều kiện, vùng nguyên liệu và thực tiễn của địa phương mà mỗi đơn vị sản xuất Đông trùng hạ thảo sẽ có quy trình công nghệ riêng để sản xuất.