Ngày 21/10/2026, tại Khu Công nghệ cao TP.HCM, hội thảo “Kết nối hạ tầng R&D: Từ phòng thí nghiệm chung đến các bước đột phá công nghệ” đã thu hút đông đảo đại diện cơ quan quản lý, viện, trường, tổ chức thử nghiệm và doanh nghiệp nhằm trao đổi giải pháp khai thác hiệu quả hạ tầng nghiên cứu và phát triển (R&D).
Chương trình do Analytica Vietnam chủ trì, phối hợp với Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB), Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao (SHTPLABS), Trung tâm Đào tạo Khu Công nghệ cao và Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (QUATEST 3). Đồng hành cùng chương trình, Sàn Giao dịch công nghệ TP.HCM hướng đến tăng cường kết nối giữa năng lực nghiên cứu, hạ tầng kỹ thuật và nhu cầu ứng dụng công nghệ của doanh nghiệp, qua đó mở rộng cơ hội hoàn thiện, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Quang cảnh hội thảo
Kết nối hạ tầng dùng chung, tháo gỡ điểm nghẽn từ nghiên cứu đến sản xuất
Tại hội thảo, Ths. Nguyễn Thị Thơ Mộng, Trưởng phòng Phòng Truyền thông và Hợp tác quốc tế SIHUB, đã chia sẻ thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển mạng lưới phòng thí nghiệm dùng chung tại TP.HCM.
Theo bà, trong giai đoạn 2024-2025, Thành phố đã hỗ trợ 179 dự án khởi nghiệp, trong đó hơn 88% đang ở giai đoạn hình thành ý tưởng, hoàn thiện nguyên mẫu và thử nghiệm kỹ thuật ban đầu. Đây là nhóm có nhu cầu lớn về chế tạo mẫu nhanh, thử nghiệm chức năng và đo kiểm sơ bộ, thay vì chỉ sử dụng các phòng thí nghiệm chuyên sâu. Trong khi đó, năm 2026, hệ sinh thái khởi nghiệp TP.HCM xếp hạng 98 toàn cầu theo StartupBlink, tăng 12 bậc so với năm trước và lần đầu tiên lọt vào top 100 thế giới.
Từ thực tiễn này, SIHUB nhận diện bốn điểm nghẽn chính gồm: hạ tầng nghiên cứu phân tán, thiếu cơ sở dữ liệu số về năng lực thiết bị; rào cản trong tiếp cận dịch vụ của doanh nghiệp và startup; sự đứt gãy giữa các công đoạn từ tạo mẫu, đo kiểm đến sản xuất thử; cùng những vướng mắc về cơ chế quản lý tài sản công và tài chính vận hành. Theo Thông báo số 9056/TB-SKHCN ngày 10/9/2026 của Sở Khoa học và Công nghệ, SIHUB được giao nghiên cứu đề án mô hình FabLab vật lý và đề xuất mạng lưới phòng thí nghiệm dùng chung.
Ths. Nguyễn Thị Thơ Mộng, Trưởng phòng Phòng Truyền thông và Hợp tác quốc tế SIHUB trình bày tại hội thảo
Mô hình được đề xuất theo hướng một đầu mối điều phối, kết nối nhiều cơ sở có năng lực chuyên môn khác nhau trên cơ sở quy trình tiếp cận thống nhất. Theo đó, đầu mối điều phối sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, công khai năng lực thiết bị, biểu phí và thời gian máy khả dụng, tiếp nhận nhu cầu kỹ thuật rồi kết nối người sử dụng với cơ sở phù hợp. Cách làm này không đòi hỏi tập trung toàn bộ máy móc về một địa điểm, đồng thời vẫn bảo đảm thẩm quyền quản lý tài sản công của các viện, trường. Một nguyên tắc được nhấn mạnh là ưu tiên khai thác hiệu quả nguồn lực hiện có trước khi đầu tư mới, thông qua thuê dịch vụ, liên kết sử dụng hoặc nâng cấp thiết bị.
Ở góc độ hạ tầng nghiên cứu chuyên sâu, ThS. Trương Hữu Lý, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao, giới thiệu năng lực của SHTPLABS và định hướng phát triển mô hình Open Labs. Trung tâm hiện có các phòng thí nghiệm phục vụ nghiên cứu công nghệ bán dẫn với phòng sạch, công nghệ nano, AIoT và robotics, cùng công nghệ sinh học ứng dụng. Trong giai đoạn 2026-2030, Trung tâm dự kiến được đầu tư để hiện đại hóa hạ tầng và thiết bị, tập trung vào bốn lĩnh vực: vi mạch bán dẫn; cơ điện tử, AIoT và robotics; vật liệu tiên tiến và năng lượng mới; công nghệ sinh học ứng dụng.
ThS. Trương Hữu Lý, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao trình bày tại hội thảo
Theo định hướng Open Labs, Nhà nước đầu tư và cung cấp hạ tầng, thiết bị, chuyên gia; doanh nghiệp đặt hàng, tham gia bằng nguồn vốn đối ứng; viện, trường phối hợp đào tạo và nghiên cứu. Người sử dụng có thể tiếp cận thông tin về danh mục phép đo, biểu phí, đăng ký thiết bị và theo dõi tiến độ trực tuyến. Mô hình hướng đến khai thác hiệu quả tài sản nghiên cứu, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực khoa học và công nghệ thông qua các cơ chế phù hợp, trong đó có Nghị định số 180/2025/NĐ-CP về cơ chế hợp tác công tư trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và Nghị định số 186/2025/NĐ-CP về khai thác tài sản công tại đơn vị sự nghiệp công lập.
Những hạn chế trong khai thác hạ tầng nghiên cứu cũng được PGS.TS. Phạm Tấn Thi, Trưởng phòng Khoa học và Công nghệ Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG TP.HCM đề cập. Dẫn số liệu từ công bố của Bộ Khoa học và Công nghệ ngày 29/9/2026, ông cho biết 78% thiết bị tại 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia được đầu tư trong giai đoạn 2000-2013 đã có tuổi đời trên 10 năm. Một khảo sát khác trên 113 cơ sở cho thấy khoảng 30% khai thác thiết bị dưới 50% công suất hoặc chưa đạt hiệu quả.
PGS.TS. Phạm Tấn Thi, Trưởng phòng Khoa học và Công nghệ Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG TP.HCM trình bày tham luận tại hội thảo
Theo phân tích tại hội thảo, những hạn chế này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, như nguồn vốn đầu tư chưa gắn đầy đủ với kinh phí vận hành, bảo trì và nhân lực; thiết bị phân tán; cơ chế khai thác dịch vụ bên ngoài còn khó khăn. Đáng chú ý, một số đề tài nghiên cứu dừng lại ở báo cáo nghiệm thu mà chưa có đủ điều kiện thử nghiệm ở quy mô nhỏ (pilot) để đánh giá khả năng ứng dụng và thương mại hóa.
Trên cơ sở đó, ông đề xuất thí điểm mạng lưới R&D dùng chung tại Trường Đại học Bách khoa, kết nối với các đối tác trên địa bàn Thành phố. Theo ông, Open Lab là nền tảng cung cấp dịch vụ hạ tầng, trong khi các chương trình R&D liên phòng thí nghiệm mới là động lực tạo ra năng lực công nghệ. Vì vậy, mô hình cần đi kèm cơ chế quản trị dựa trên kết quả, tài chính bảo đảm toàn bộ vòng đời vận hành và nguyên tắc mở có điều kiện đối với tài sản, sở hữu trí tuệ, chất lượng kết quả và an toàn.
Từ chia sẻ thiết bị đến kết nối cung - cầu và thương mại hóa công nghệ
Bên cạnh định hướng tổ chức mạng lưới, hội thảo ghi nhận những nhu cầu cụ thể từ các đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp. Các ý kiến cho thấy nhu cầu của doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc tìm kiếm máy móc phù hợp, mà còn bao gồm khả năng tiếp cận chuyên gia, thực hiện thử nghiệm, kiểm định, hoàn thiện quy trình và đánh giá tính khả thi trước khi đưa công nghệ vào sản xuất. Do đó, việc kết nối hạ tầng nghiên cứu cần gắn với một quy trình hỗ trợ xuyên suốt, từ xác định nhu cầu đến lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ kỹ thuật và tiếp tục hoàn thiện giải pháp theo yêu cầu thực tế.
Các đại biểu tham gia Toạ đàm tại sự kiện
Nội dung này tiếp tục được thảo luận tại phiên tọa đàm do TS. Trịnh Xuân Thắng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao chủ trì. Các đại biểu tập trung trao đổi ba nhóm vấn đề: Tiêu chuẩn của Open Lab về năng lực đội ngũ, hạ tầng và hệ thống quản lý chất lượng; Cơ chế, chính sách và pháp lý, bao gồm những vướng mắc trong khai thác, chia sẻ hạ tầng công; Cơ chế phối hợp và phân vai giữa cơ quan quản lý, viện, trường và doanh nghiệp, đồng thời mở rộng hợp tác với các mạng lưới quốc tế.
Từ góc độ Sàn Giao dịch công nghệ TP.HCM, việc hình thành mạng lưới phòng thí nghiệm dùng chung và công khai thông tin về năng lực thiết bị, biểu phí, thời gian khai thác sẽ tạo thêm cơ sở để doanh nghiệp, startup và nhà khoa học tìm đúng địa chỉ thử nghiệm, đo kiểm và hoàn thiện công nghệ. Khi thông tin được chuẩn hóa và nhu cầu được điều phối đến đúng đơn vị, quá trình tiếp cận hạ tầng nghiên cứu có thể thuận lợi hơn, góp phần giảm khoảng cách giữa năng lực sẵn có của các tổ chức nghiên cứu với yêu cầu thực tế của thị trường.
Các đại biểu tham quan khu vực trưng bày, triễn lãm
Trên cơ sở đó, Sàn Giao dịch công nghệ TP.HCM tiếp tục đồng hành cùng các đơn vị trong hoạt động kết nối cung - cầu công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm giải pháp phù hợp và thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp. Việc kết nối hạ tầng R&D với nhu cầu ứng dụng còn mở ra cơ hội để các kết quả nghiên cứu được tiếp tục thử nghiệm, hoàn thiện, đánh giá giá trị, chuyển giao và thương mại hóa, từng bước hình thành chuỗi liên kết từ ý tưởng, nguyên mẫu đến sản xuất và thị trường.
Sau hội thảo, các đại biểu tham quan Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao, Viện Công nghệ Vi mạch bán dẫn và Phòng sạch, trực tiếp tìm hiểu hạ tầng, thiết bị và trao đổi với các đơn vị vận hành.
Theo Ban Tổ chức, triển lãm Analytica Vietnam 2027 dự kiến diễn ra tại TP.HCM từ ngày 31/3 đến 02/4/2027, tập trung vào công nghệ phòng thí nghiệm, phân tích, công nghệ sinh học và chẩn đoán. Sự kiện được kỳ vọng tiếp tục tạo không gian để cộng đồng khoa học, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu tiếp cận công nghệ mới, trao đổi chuyên môn và mở rộng cơ hội hợp tác.