Giải pháp giúp giảm thiểu lượng rác thải hữu cơ, tận dụng được nguồn thực phẩm loại bỏ, góp phần hạn chế ô nhiễm môi trường, tiết kiệm chi phí và nâng cao giá trị kinh tế.
Ngày 07/6/2023, Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ (CESTI) phối hợp với Câu lạc bộ Các Nhà khoa học trẻ TP.HCM tổ chức hội thảo giới thiệu “Giải pháp xử lý rác thải hữu cơ làm thức ăn cho trùn quế Perionyx escavatus”.
Theo TS. Nguyễn Hữu Trí (thành viên Ban chủ nhiệm CLB Các Nhà khoa học trẻ TP.HCM, giảng viên Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM), trùn quế là một loại động vật được sử dụng phổ biến hiện nay trong việc xử lý chất thải chăn nuôi, phân động vật, rác hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp,… Sản phẩm cuối cùng thu được là sinh khối trùng, trùng thịt và phân trùn quế, được ứng dụng nhiều trong sản xuất nông nghiệp. Trùn quế được xem là sinh vật quan trọng để chuyển đổi nguồn chất thải hữu cơ và tạo sinh khối bởi khả năng phân hủy mạnh mẽ các nguồn thức ăn, thực phẩm mà không cần xử lý.
Rác thải hữu cơ (các loại thức ăn thừa, thực phẩm hư hỏng, vỏ trái cây, các chất thải tách ra từ làm bếp,…) chiếm đến 41,98% trong tổng số rác thải hiện nay. Loại rác này thải ra môi trường mỗi ngày, sinh ra mùi hôi thối, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ô nhiễm. Đặc biệt, trong môi trường đô thị như ở TP.HCM, các hoạt động hàng ngày như chợ đầu mối nông sản, nhà hàng, quán ăn, trường học, khu công nghiệp, các hộ gia đình,… đang thải ra một lượng rác thải rất lớn, tạo gánh nặng cho môi trường, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống người dân. Do vậy, nuôi trùn quế bằng rác thải hữu cơ là một trong những phương pháp hiệu quả, tốn ít chi phí để xử lý, dễ thực hiện, tạo ra sản phẩm có giá trị, mang lại lợi nhuận cao, góp phần giải quyết ô nhiễm môi trường và hướng đến phát triển bền vững.
Nhà sáng chế Kiều Văn giỏi giới thiệu quy trình công nghệ xử lý rác thải hữu cơ làm thức ăn cho trùn quế
Tại hội thảo, nhà sáng chế Kiều Văn Giỏi (đến từ tỉnh Bình Thuận) đã giới thiệu quy trình công nghệ xử lý rác thải hữu cơ làm thức ăn cho trùn quế. Giải pháp xử lý rác thải bao gồm các nguyên liệu hữu cơ như lá cây, rau củ quả, thức ăn thừa… kết hợp mùn cưa xay nhuyễn, trộn đều, ủ lên men bằng chế phẩm lợi khuẩn EM (Effective microorganisms) theo tỷ lệ thích hợp sẽ tạo ra thức ăn dạng sệt, giàu các axit amin, vi lượng và khoáng chất. Giải pháp này giúp giảm thiểu lượng rác thải, tận dụng nguồn thực phẩm loại bỏ và trùn quế với chức năng sống tự nhiên giúp phân hủy rác thải hữu cơ mà không sử dụng phân gia súc. Bên cạnh đó, quy trình nhân nuôi trùn quế còn sử dụng các thiết bị nuôi dạng ngăn để trùn giống đẻ trứng và thiết bị ấp dạng khay một tầng hoặc xếp chồng nhiều tầng, tạo độ ẩm, nhiệt độ thích hợp thuận lợi cho trứng nở tối đa.
Cụ thể, quy trình công nghệ gồm các bước: thu gom tại chợ đầu mối; phân loại rác hữu cơ; xay nhuyễn và xử lý EM thành hỗn hợp dạng sệt (hoặc nhũ tương); ủ lên men (2-7 ngày); cho trùn ăn (với tỷ lệ 10-20% trọng lượng cơ thể); thu hoạch trùn và phân trùn.
Theo ông Giỏi, giải pháp nuôi trùn bằng rác thải hữu cơ có thể thu được lợi nhuận kinh tế gần 400 triệu đồng/năm trong mô hình nuôi 1000m2. Ưu điểm của giải pháp này là năng suất cao, rút ngắn thời gian nuôi (100m2 nuôi trong 45 ngày thu được 2 – 4kg trùn tươi thương phẩm, trong khi mô hình nuôi trùn quế bằng phân bò có thời gian 3 tháng và thu được 1kg trùn). Sản phẩm của quy trình là phân trùn quế (một loại phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng, tạo cho đất có độ màu mỡ cao); sinh khối giàu protein cho sản xuất thức ăn chăn nuôi (nuôi gà, nuôi heo); trùn tươi (loại thức ăn lý tưởng để nuôi thủy sản, các loại cá, tôm, ếch,…).
Nhiều ý kiến quan tâm, thảo luận, tìm hiểu về giải pháp công nghệ tại hội thảo
Các ý kiến tại hội thảo cho rằng, mô hình giải pháp xử lý rác thải hữu cơ nuôi trùn quế có thể ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như công nghiệp, thực phẩm, mỹ phẩm, y tế,... Đặc biệt, hướng ứng dụng trong việc xử lý rác thải sinh hoạt của các hộ gia đình, xử lý rác tại các trạm trung chuyển rác,… đang rất được quan tâm. Hiện nay, tại TP.HCM, trung bình mỗi ngày phát sinh hơn 10.000 tấn rác thải sinh hoạt. Thành phố hiện có 2 trạm xử lý rác lớn, phương pháp chủ yếu vẫn là chôn lấp. Nếu áp dụng giải pháp công nghệ này sẽ góp phần giải quyết vấn đề căn cơ (xử lý rác thải tại nguồn), giảm thiểu rác thải sinh hoạt, mang lại nhiều lợi ích về kinh tế, xã hội và môi trường cho Thành phố.
Lam Vân (CESTI)