Ngày 25/9, Sàn Giao dịch công nghệ TP.HCM thuộc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB) tổ chức sự kiện trình diễn - kết nối công nghệ chuyên đề “Công nghệ sinh học trong kỷ nguyên số và biến đổi khí hậu: Giải pháp xanh và bền vững”. Chương trình giới thiệu nhiều kết quả nghiên cứu, công nghệ và mô hình ứng dụng trong nông nghiệp, môi trường, kinh tế tuần hoàn; đồng thời tạo cơ hội để các tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp và đơn vị có nhu cầu trao đổi, tìm kiếm giải pháp phù hợp.
Công nghệ sinh học, động lực cho nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của công nghệ sinh học trong phát triển khoa học, công nghệ, đặc biệt trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và yêu cầu chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng bền vững.
Thành phố đã ban hành Quyết định số 2949/QĐ-UBND phê duyệt Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án phát triển công nghiệp sinh học ngành Nông nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đến năm 2030. Đây là cơ sở thúc đẩy ứng dụng công nghệ sinh học gắn với cơ cấu lại nông nghiệp đô thị, nâng cao giá trị sản phẩm và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên.
Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, phát biểu tại sự kiện
Theo định hướng này, việc đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp. Trong đó, hoạt động kết nối cung - cầu, tư vấn và chuyển giao công nghệ giữ vai trò quan trọng, giúp các giải pháp nghiên cứu tiếp cận đúng nhu cầu và điều kiện ứng dụng thực tế.
Tại sự kiện, 2 báo cáo chuyên sâu, 4 nội dung trình diễn cùng không gian trưng bày của 22 đơn vị đã giới thiệu gần 40 công nghệ, thiết bị. Các giải pháp tập trung vào nhiều hướng ứng dụng như giải trình tự gen thế hệ mới (NGS), DNA môi trường (eDNA), chọn giống di truyền, vaccine thủy sản, truy xuất nguồn gốc chế phẩm sinh học bằng Blockchain, chế phẩm vi sinh và công nghệ xử lý môi trường.
Theo TS. Vũ Thị Quyền, Trưởng Bộ môn Khoa học sự sống, Khoa Công nghệ ứng dụng, Trường Đại học Văn Lang, trước những thách thức như hạn hán, xâm nhập mặn, thời tiết cực đoan, dịch bệnh và áp lực giảm phát thải carbon, công nghệ sinh học cần hướng đến những giải pháp không chỉ nâng cao năng suất mà còn tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải và tăng khả năng thích ứng của hệ sinh thái.
TS. Vũ Thị Quyền, Trưởng Bộ môn Khoa học sự sống, Khoa Công nghệ ứng dụng, Trường Đại học Văn Lang, trình bày tại sự kiện
Một trong những hướng tiếp cận được đề cập là kinh tế sinh học (Bioeconomy), kết hợp nền tảng sinh học với kỹ thuật, công nghệ số và nguyên tắc tuần hoàn. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu Omics và hệ thống tự động hóa Biofoundry có thể hỗ trợ quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện các giải pháp sinh học.
Từ nguồn nguyên liệu sẵn có, nhiều hướng ứng dụng cũng được giới thiệu như khai thác vỏ tôm để sản xuất chitosan hỗ trợ bảo quản nông sản; sử dụng giấm gỗ, giấm tre, bột neem và dầu sachi kết hợp túi GreenMAP để duy trì độ tươi của trái cây; chế biến vỏ cà phê thành trà cascara; tận dụng thân chuối sản xuất túi hữu cơ và sử dụng bã trà làm giá thể trồng cây. Những ví dụ này cho thấy tiềm năng gia tăng giá trị phụ phẩm nông nghiệp, đồng thời mở rộng các mô hình sản xuất theo hướng tuần hoàn.
Ứng dụng vi sinh vật và công nghệ số trong quản lý môi trường, sản xuất nông nghiệp
Theo TS. Lâm Văn Hà, Khoa Công nghệ ứng dụng, Trường Đại học Văn Lang, hệ vi sinh vật vùng rễ tham gia vào nhiều quá trình quan trọng như cố định đạm, hòa tan lân, phân giải cellulose và đối kháng mầm bệnh. Qua đó, góp phần cải thiện chu trình dinh dưỡng, phân giải chất hữu cơ và hỗ trợ cây trồng phát triển.
TS. Lâm Văn Hà, Khoa Công nghệ ứng dụng, Trường Đại học Văn Lang, trình bày báo cáo chuyên đề tại sự kiện
Các kết quả thực nghiệm được giới thiệu cho thấy tiềm năng ứng dụng của nhóm giải pháp này trên nhiều loại cây trồng và điều kiện đất khác nhau. Trên rau cải ngọt trồng ở đất xám bạc màu, việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh từ biochar ghi nhận mật số vi sinh vật hiếu khí tăng 25,6 lần, vi sinh vật phân giải cellulose tăng 23 lần và vi sinh vật cố định đạm tăng 18,9 lần; hiệu quả sử dụng phân bón tăng 20%.
Đối với cây mía trên đất xám thoái hóa, phân hữu cơ Bele từ biochar được sử dụng nhằm phục hồi hệ vi sinh vật đất. Trong khi đó, các nghiên cứu trên cây lúa ở vùng đất phèn Đồng bằng sông Cửu Long tập trung vào khả năng ứng dụng vi sinh vật vùng rễ để hỗ trợ xử lý độc phèn, cải thiện khả năng hấp thu lân và phân hủy rơm rạ. Trên cây cà phê tại Lâm Hà, mô hình kết hợp hữu cơ biochar với vi sinh vật chức năng ghi nhận năng suất duy trì ở mức 5,5 tấn/ha qua nhiều năm theo báo cáo của nhóm nghiên cứu.
Các kết quả trên gợi mở hướng quản lý đất tổng hợp, kết hợp vật liệu hữu cơ và chế phẩm vi sinh vật chức năng nhằm cải thiện chất lượng đất, nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón và hỗ trợ cây trồng thích ứng với điều kiện bất lợi.
Đại biểu tham quan khu vực trưng bày, giới thiệu công nghệ tại sự kiện
Thông qua các báo cáo, trình diễn và hoạt động trưng bày, sự kiện cho thấy công nghệ sinh học đang mở rộng khả năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, từ nâng cao chất lượng sản xuất nông nghiệp, phục hồi tài nguyên đất đến xử lý phụ phẩm và giám sát môi trường. Tuy nhiên, để các giải pháp này được triển khai rộng rãi, cần tiếp tục kết nối nhà khoa học với doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và các đơn vị có nhu cầu tiếp nhận công nghệ.
Đây cũng là vai trò mà Sàn Giao dịch Công nghệ TP. Hồ Chí Minh (Techport) hướng đến trong hoạt động phát triển thị trường khoa học và công nghệ. Với dữ liệu hơn 25.000 công nghệ, thiết bị từ hơn 2.500 nhà cung ứng, Techport hỗ trợ các tổ chức, doanh nghiệp tìm kiếm thông tin, tiếp cận nhà cung ứng và kết nối với chuyên gia, đơn vị nghiên cứu để trao đổi về giải pháp phù hợp.
Việc tăng cường kết nối giữa nghiên cứu và thị trường sẽ góp phần thúc đẩy ứng dụng công nghệ sinh học vào sản xuất, khai thác hiệu quả nguồn phụ phẩm, cải thiện chất lượng môi trường và phát triển các mô hình nông nghiệp xanh, tuần hoàn. Qua đó, từng bước đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với doanh nghiệp và tạo thêm giá trị từ các giải pháp khoa học và công nghệ.