Muốn nâng cao giá trị nông sản không chỉ cần nguồn nguyên liệu chất lượng mà còn phải làm chủ công nghệ trên toàn bộ chuỗi giá trị, từ chế biến, đóng gói, bảo quản đến logistics. Đó là thông điệp xuyên suốt được các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp chia sẻ tại Tọa đàm “Đổi mới Công nghệ Chế biến - Đóng gói - Bảo quản để gia tăng giá trị và năng lực cạnh tranh cho Nông sản, Thực phẩm”, diễn ra ngày 16/7 trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Vietnam PFA 2026.
Chương trình do Sàn Giao dịch Công nghệ TP.HCM (Techport) thuộc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM phối hợp với Công ty Cổ phần Quảng cáo và Hội chợ Triển lãm C.I.S Việt Nam tổ chức, thu hút đông đảo nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp sản xuất trong lĩnh vực chế biến, đóng gói và bảo quản nông sản, thực phẩm.
Từ chế biến đến logistics: Công nghệ quyết định năng lực cạnh tranh
Một trong những thông điệp nổi bật của tọa đàm là nâng cao giá trị nông sản không thể chỉ tập trung vào một công đoạn mà cần đổi mới công nghệ xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị, từ sau thu hoạch, chế biến, bảo quản đến logistics. Trong tham luận về ứng dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất, chế biến, bảo quản và logistics nông sản, PGS.TS Trịnh Văn Dũng - Giảng viên cao cấp Trường ĐH Bách Khoa, Đại học Quốc gia TP HCM nhấn mạnh, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy đầu tư riêng lẻ sang xây dựng các giải pháp tích hợp nhằm đồng thời tối ưu chi phí, nâng cao năng suất, kéo dài thời gian bảo quản và giảm tổn thất sau thu hoạch.
PGS.TS Trịnh Văn Dũng - Giảng viên cao cấp Trường ĐH Bách Khoa, Đại học Quốc gia TP HCM trình bày tham luận
Theo ông, logistics không còn là công đoạn cuối của chuỗi cung ứng mà cần được tính toán ngay từ khâu thiết kế giải pháp công nghệ để tối ưu hiệu quả sản xuất và phân phối. Chỉ khi toàn bộ chuỗi được kết nối đồng bộ, doanh nghiệp mới có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.
Ở góc độ chế biến sâu, PGS.TS Lê Trung Thiên - Khoa Công nghệ Hóa học & Thực phẩm, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM cho rằng, Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để gia tăng giá trị nông sản thông qua chế biến và khai thác hiệu quả phụ phẩm. Theo ông, thay vì xem vỏ, hạt, bã ép hay các phụ phẩm sau chế biến là chất thải, doanh nghiệp có thể chuyển hóa chúng thành nguyên liệu cho ngành thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, thức ăn chăn nuôi, phân bón hữu cơ hoặc năng lượng sinh học theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
PGS.TS Lê Trung Thiên - Khoa Công nghệ Hóa học & Thực phẩm, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM trình bày tham luận
Dẫn chứng từ mô hình xoài sấy dẻo, ông cho biết chế biến sâu giúp kéo dài thời gian bảo quản, mở rộng thị trường tiêu thụ và tạo giá trị gia tăng cao gấp khoảng 2,2 lần so với xuất khẩu trái tươi. Theo ông, đây là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị toàn diện cho nông sản Việt Nam, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững và tiêu chuẩn ESG.
Trong khi đó, PGS.TS Trần Thị Thu Trà - Trường ĐH Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM chia sẻ góc nhìn về xu hướng quản trị chất lượng trong ngành chế biến hiện đại. Theo bà, chất lượng sản phẩm ngày nay không chỉ được đánh giá qua yếu tố an toàn thực phẩm mà còn bao gồm giá trị dinh dưỡng, khả năng truy xuất nguồn gốc, tính bền vững và thời gian bảo quản. Vì vậy, việc đầu tư từng thiết bị riêng lẻ sẽ khó tạo ra hiệu quả nếu không được tích hợp trong một hệ thống đồng bộ.
PGS.TS Trần Thị Thu Trà - Trường ĐH Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM trình bày tham luận
Xu hướng của thế giới hiện nay là kết hợp công nghệ chế biến, bao bì và bảo quản thành một giải pháp tổng thể. Trong đó, công nghệ chế biến hướng đến giữ nguyên giá trị dinh dưỡng và cảm quan của sản phẩm; bao bì không chỉ bảo vệ mà còn hỗ trợ truy xuất thông tin; còn công nghệ bảo quản được quản lý bằng dữ liệu nhằm kiểm soát vòng đời sản phẩm (shelf-life) thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm.
Bên cạnh đó, PGS.TS Trần Thị Thu Trà cho biết, không có một công nghệ tốt nhất cho mọi loại nông sản, mà chỉ có giải pháp phù hợp nhất với từng sản phẩm, từng thị trường và mục tiêu phát triển của doanh nghiệp.
Từ nghiên cứu đến ứng dụng thực tiễn
Bên cạnh các tham luận khoa học, tọa đàm còn mang đến nhiều giải pháp đã được triển khai trong thực tế thông qua phần chia sẻ của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chế biến, đóng gói và bảo quản thực phẩm.
Các công nghệ về sấy, đóng gói và bảo quản hiện đại, chiên chân không cùng nhiều giải pháp tự động hóa đã giới thiệu những hướng tiếp cận mới nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch, tiết kiệm năng lượng, kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Sự đồng hành giữa các chuyên gia và doanh nghiệp đã tạo nên không gian trao đổi đa chiều, góp phần đưa các kết quả nghiên cứu đến gần hơn với thực tiễn sản xuất
Sự kết hợp giữa kết quả nghiên cứu của các trường đại học với kinh nghiệm triển khai từ doanh nghiệp đã mang đến bức tranh toàn diện, giúp người tham dự không chỉ cập nhật xu hướng mà còn hình dung rõ hơn lộ trình ứng dụng công nghệ vào hoạt động sản xuất.
Chia sẻ sau chương trình, ông Nguyễn Văn Minh, đại diện một doanh nghiệp chế biến nông sản, cho biết: “Nội dung tọa đàm rất sát với nhu cầu của doanh nghiệp. Các chuyên gia không chỉ nói về xu hướng mà còn phân tích những vấn đề rất thực tế như giảm tổn thất sau thu hoạch, tận dụng phụ phẩm hay lựa chọn công nghệ phù hợp với từng quy mô sản xuất. Chúng tôi cũng có cơ hội trao đổi trực tiếp với các chuyên gia và đơn vị cung cấp giải pháp để tìm hướng triển khai phù hợp với doanh nghiệp mình”.
Tọa đàm thu hút đông đảo chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp tham dự
Với vai trò là đơn vị kết nối cung - cầu công nghệ của TP.HCM, Techport mong muốn thông qua tọa đàm xây dựng cầu nối giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp sản xuất; thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh cho nông sản, thực phẩm Việt Nam.
Khép lại tọa đàm, nhiều câu chuyện về công nghệ vẫn tiếp tục được trao đổi phía sau chương trình. Đó cũng chính là giá trị lớn nhất mà chương trình hướng tới: Tạo nên sự kết nối giữa nghiên cứu với sản xuất, giữa nhu cầu của doanh nghiệp với các giải pháp công nghệ. Khi những kết nối ấy được duy trì và chuyển hóa thành các dự án hợp tác cụ thể, đổi mới công nghệ sẽ không còn là khẩu hiệu mà trở thành động lực để ngành chế biến, đóng gói và bảo quản nông sản, thực phẩm Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và có sức cạnh tranh cao hơn trên thị trường quốc tế.