TP.HCM hướng tới mô hình phát triển mới dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Khoa học, công nghệ trở thành trụ cột tăng trưởng mới của Thành phố

Trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ mô hình phát triển, TP.HCM buộc phải tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới khi các dư địa truyền thống dần tới hạn và mục tiêu tăng trưởng 10–11%/năm được đặt ra trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ năm 2025. Thực tiễn cho thấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi (KH,ĐMST&CĐS) số đang trở thành trụ cột then chốt của Thành phố, khi TFP đóng góp khoảng 59% vào tăng trưởng GRDP, kinh tế số chiếm 21-22% GRDP, thương mại điện tử tăng 37% và 71% doanh nghiệp nhỏ và vừa đã sử dụng nền tảng số, qua đó định hình rõ hướng chuyển dịch sang mô hình phát triển dựa trên tri thức và công nghệ.

 

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở KH&CN TP.HCM cho rằng, Thành phố đang đứng trước một thời điểm có ý nghĩa bước ngoặt, khi không gian phát triển được mở rộng nhưng các mô hình tăng trưởng truyền thống đã dần chạm ngưỡng. Theo ông, KH,CN&ĐMST không còn là lĩnh vực hỗ trợ, mà phải trở thành nền tảng cốt lõi, dẫn dắt toàn bộ tiến trình phát triển kinh tế - xã hội.

Trên tinh thần đó, lãnh đạo Sở đề nghị các chuyên gia tập trung phản biện, góp ý sâu để hoàn thiện năm trụ cột chiến lược (Công nghệ cao và Vi mạch bán dẫn; Tài chính số và Dữ liệu; Hạ tầng và Logistics thông minh; Y tế và Nguồn nhân lực; Văn hóa và Du lịch số) định hình mô hình phát triển mới của Thành phố.

TP.HCM được kỳ vọng là “đầu tàu đổi mới”

Ông Nguyễn Hải Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh: TP.HCM cần được xác định là địa bàn tiên phong trong đổi mới mô hình phát triển, không chỉ tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu tăng trưởng” mà quan trọng hơn là chuyển mạnh sang vai trò “đầu tàu đổi mới”.

 

 Theo đó, Thành phố được kỳ vọng trở thành không gian thử nghiệm các cơ chế, chính sách và mô hình phát triển mới dựa trên KH,CN,ĐMST&CĐS; đi đầu trong chuyển dịch mô hình tăng trưởng, đổi mới quản trị phát triển và quản trị đô thị theo hướng dựa trên dữ liệu, qua đó nâng cao năng lực điều hành. Từ thực tiễn TP.HCM, các mô hình hiệu quả sẽ được chắt lọc, hoàn thiện để lan tỏa cho khu vực phía Nam và đóng góp trực tiếp vào việc định hình mô hình phát triển mới của cả nước trong giai đoạn tới.

Ông Nguyễn Hải Minh chỉ rõ TP.HCM là địa phương có đủ điều kiện để trở thành trung tâm thử nghiệm chính sách cho cả nước. Theo ông, đổi mới chỉ có thể tạo ra đột phá khi Thành phố dám quyết định, dám thử nghiệm sandbox và chấp nhận rủi ro có kiểm soát, trên nền tảng thể chế được trao quyền mạnh hơn. Song song với đó là yêu cầu hình thành các công cụ hỗ trợ mang tính dẫn dắt, như quỹ đầu tư vận hành theo cơ chế thị trường; thúc đẩy kết nối giữa khu vực nhà nước - tư nhân - FDI; đồng thời nâng cao chất lượng quản trị và phát triển nguồn nhân lực theo lộ trình phù hợp...

Ở góc nhìn chuyên gia, TS Trần Du Lịch - Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Phát triển TP.HCM cho rằng Thành phố đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải chuyển đổi mô hình phát triển, khi mô hình tăng trưởng truyền thống dựa vào vốn, lao động chi phí thấp và bất động sản đã dần suy giảm hiệu quả.

 

Theo ông, chuyển đổi mô hình phát triển dựa trên KH,CN&ĐMST và kinh tế số không chỉ là xu thế tất yếu mà là lựa chọn chiến lược để Thành phố duy trì vai trò đầu tàu. Trọng tâm của quá trình này không chỉ nằm ở công nghệ mà trước hết là ở tư duy chính sách và thể chế, trong đó thể chế phải đi trước, tạo không gian thử nghiệm cho các mô hình mới, giúp TP.HCM chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn sang tăng trưởng dựa trên tri thức và năng suất.

Bên cạnh các ý kiến định hướng chiến lược, tọa đàm còn ghi nhận nhiều tham luận chuyên sâu của các chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý, tập trung phân tích các trụ cột then chốt trong chuyển đổi mô hình phát triển TP.HCM dựa trên KH,CN,ĐMST&CĐS. Các tham luận đề cập từ phát triển công nghiệp công nghệ cao, tài chính xanh, hạ tầng logistics thông minh, y tế - chăm sóc sức khỏe thông minh đến công nghiệp văn hóa và kinh tế số, qua đó cung cấp thêm luận cứ thực tiễn, đa chiều cho quá trình hoàn thiện định hướng và giải pháp phát triển Thành phố trong giai đoạn tới.

Kết luận tọa đàm, Giám đốc Sở KH&CN Lâm Đình Thắng cho biết Thành phố sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến chuyên gia, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu hành động quyết liệt ngay trong năm 2026, với mục tiêu vừa hoàn thiện chương trình, vừa xác định rõ các dự án cụ thể và tạo ra kết quả thực chất để đạt mức tăng trưởng 10%. Cùng với đó, TP.HCM đặt mục tiêu trở thành trung tâm thử nghiệm chính sách của quốc gia trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, sẵn sàng tiếp nhận đề xuất và triển khai các mô hình sandbox nhằm thúc đẩy phát triển.