Trong công nghiệp chế biến thủy hải sản, tỉ lệ phế phẩm bỏ đi gồm đầu, ruột, vây, vẫy, chiếm khoảng 30 – 35% trọng lượng. Để tận dụng nguồn phế phẩm này, trên thế giới cũng như ở Việt Nam đã ứng dụng công nghệ thủy phân để xử lý, làm phân bón.
Trong quy trình công nghệ thủy phân để làm phân bón, nếu dùng enzymes trong quy trình thủy phân cá, thì đạm cá được enzymes cắt mạch thành các acid amin, giúp giảm được công đoạn tổng hợp acid amin từ các nguồn đạm khác và giúp cây trồng tăng trưởng một cách mạnh mẽ, tạo năng suất cao, chất lượng tốt. Do được bổ sung các acid amin thiết yếu cho cây, nên giúp cây phát triển bền vững, ngoài ra còn mang lại giá trị như gia tăng hương vị, đột ngọt, sắc tố cho trái cây, rau củ quả.
Nếu ủ cá làm phân bón theo phương pháp vi sinh truyền thống, thường mất thời gian ủ lâu, từ 2 – 3 tháng mới có thể sử dụng. Do phương pháp này là ngâm ủ để cá thối rữa, sau đó đem tưới cho cây trồng, tạo ra mùi thối, tanh nồng và gây ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, sản xuất theo phương pháp này, khả năng phân giải thành những phần tử mà cây dễ hấp thu (acid amin) là không nhiều.
Trên thị trường, để hạn ché phát sinh mùi, các nhà sản xuất thường dùng axit để hạ thấp độ pH ức chế hệ vi sinh học gây mùi thối. Chính yếu tố này cũng làm các vi sinh vật có lợi cũng bị ức chế theo. Việc bổ sung các vi sinh vật có lợi trong sản phẩm thủy phân sẽ là môi trường tốt để vi sinh vật sinh khối, tăng mật độ vi sinh có lợi cho sản phẩm. Trong đó, Protease là enzymes có khả năng phân hủy các liên kết peptid của chuỗi peptid, protein thành các đoạn peptid ngắn hơn và các acid amin. Do vậy, dùng enzymes để thủy phân phụ phẩm thủy hải sản làm phân bón là giải pháp hữu hiệu nhất.
Chế phẩm sinh học enzymes BIO CENTURY của Công ty TNHH Công nghệ sinh học Yersin với thành phần enzymes Protease và Lipase được sử dụng trong thủy phân phụ phẩm thủy hải sản, cùng với men chống thối do Công ty sản xuất sẽ giúp sản phẩm sau thủy phân không có mùi hôi thối đặc trưng. Sản phẩm còn giúp phân hủy nhanh phụ phẩm thành các acid amin.
Theo đó, với 1.000kg phụ phẩm từ cá, cần 1 hộp (1kg) enzymes, 50 lít nước sạch, 50 kg mật rỉ đường, 2kg men chống thối. Phụ phẩm cá không bị thối đem xay nhuyễn cho vào bồn thủy phân, pha enzymes với nước cho vào bồn. Bật công tắc bồn cho đảo trộn đều, ở nhiệt độ 65oC từ 8 – 12h. Sau đó tăng nhiệt độ lên 100oC để khử các vi khuẩn trong 15 – 20 phút. Hoạt hóa men chống thối (pha 2kg men với 10 lít nước sạch, ủ 4h). Sau khi thủy phân xong, tắt nhiệt độ, kiểm tra nhiệt độ còn 40oC thì bổ sung mật rỉ đường và men chống chối. Đóng gói dung dịch, dùng cho sản xuất phân bón.
Sản phẩm được giới thiệu tại Techmart chuyên ngành công nghệ sinh học do Trung tâm Thông tin và thống kê KH&CN TPHCM tổ chức đầu tháng 11/2020, đã được nhiều khách quan tâm và đặt hàng.
Ngọc Anh